Ο φασισμός είναι ριζοσπαστικἠ αυταρχική εθνικιστική πολιτική ιδεολογία και μαζικό κίνημα που έχει ως στόχο να θέσει το έθνος, το οποίο ορίζει
3/10/2013
Ο φασισμός είναι ριζοσπαστικἠ αυταρχική εθνικιστική πολιτική ιδεολογία και μαζικό κίνημα που έχει ως στόχο να θέσει το έθνος, το οποίο ορίζει βάσει αποκλειστικών βιολογικών, πολιτισμικών ή/και ιστορικών συνθηκών, υπεράνω κάθε άλλης αξίας και να δημιουργήσει μια κινητοποιημένη εθνική κοινότητα.[1]
Η έννοια της λέξης "φασισμός" σήμερα χρησιμοποιείται πολλές φορές για να χαρακτηρίσει πρόσωπα, θεσμούς ή καταστάσεις που μπορεί να μην έχουν καμιά σχέση με την αρχική έννοια του όρου. Το ουσιαστικό "φασισμός" και το επίθετο "φασίστας" χρησιμοποιούνται σήμερα πολλές φορές, εκτός από τον αρχικό ορισμό, την εθνικιστική και φυλετική πολιτική ιδεολογία που πρωτοεμφανίζεται στην Ιταλία του Μουσολίνι και αναπτύσσεται από τους Γερμανούς Ναζιστές και άλλους και που προτείνει έναν απολυταρχικό τρόπο διακυβέρνησης, από έναν συγκεκριμένο Αρχηγό, που θα συνενώσει όλες τις τάξεις σε ένα Έθνος, που μάλιστα είναι το ανώτερο έθνος και έχει προορισμό να κυριαρχήσει στα άλλα, "κατώτερα" έθνη και φυλές), και σε μια πολύ ευρύτερη έννοια, προσδιορίζοντας ως "φασισμό" γενικά κάθε άδικη, αντιδημοκρατική και βίαιη πράξη, ιδεολογία, συναίσθημα, συνήθεια στο χώρο της πολιτικής, της κοινωνίας, της οικογένειας, και των σχέσεων. Η υπερβολική χρήση αυτού του δεύτερου ορισμού έχει εν μέρει υποκαταστήσει τον αρχικό ορισμό (ότι φασισμός είναι μόνο η ονομασία του κινήματος του Μουσολίνι).
Ετυμολογία[Επεξεργασία]
Ο όρος φασισμός προέρχεται από την ιταλική λέξη Fascismo που ετυμολογείται από την λατινική «fasces» (φάσκες, ενικός: fascis, ιταλικά fascio :φάσιο) που ονομάζονταν συγκεκριμένο αρχαίο ρωμαϊκό έμβλημα εξουσίας, που απεικόνιζε «ράβδους δεμένες γύρω από έναν πέλεκυ».
Η λέξη παραπέμπει στους «littores» (λιτόρες) που ήταν ένα είδος ομάδων σωματοφυλάκων των γερουσιαστών της αρχαίας Ρώμης οι οποίοι διακρίνονταν από μια ράβδο που κρατούσαν και η οποία ήταν το σύμβολο της εξουσίας τους. Οι fasces ήταν στην αρχαία Ρώμησύμβολο της εξουσίας των δικαστών και συμβόλιζαν την «ισχύ δια της ενώσεως»: μια μόνο ράβδος σπάζει εύκολα, ενώ μια δέσμη πολύ δύσκολα. Οι ράβδοι δεμένες γύρω από έναν διπλό πέλεκυ που έγινε το σύμβολο του φασισμού. Η αντιστοιχία με τους φασίστες της δεκαετίας του '20 βρίσκεται στο ότι οι πρώτες ομάδες φασιστών που σχηματίστηκαν στην Ιταλία ονομάστηκαν «fascio di combattimento», δηλαδή ομάδες-δέσμες μάχης.
Η λέξη παραπέμπει στους «littores» (λιτόρες) που ήταν ένα είδος ομάδων σωματοφυλάκων των γερουσιαστών της αρχαίας Ρώμης οι οποίοι διακρίνονταν από μια ράβδο που κρατούσαν και η οποία ήταν το σύμβολο της εξουσίας τους. Οι fasces ήταν στην αρχαία Ρώμησύμβολο της εξουσίας των δικαστών και συμβόλιζαν την «ισχύ δια της ενώσεως»: μια μόνο ράβδος σπάζει εύκολα, ενώ μια δέσμη πολύ δύσκολα. Οι ράβδοι δεμένες γύρω από έναν διπλό πέλεκυ που έγινε το σύμβολο του φασισμού. Η αντιστοιχία με τους φασίστες της δεκαετίας του '20 βρίσκεται στο ότι οι πρώτες ομάδες φασιστών που σχηματίστηκαν στην Ιταλία ονομάστηκαν «fascio di combattimento», δηλαδή ομάδες-δέσμες μάχης.
Γέννηση του φασισμού[Επεξεργασία]
Ο φασισμός γεννήθηκε μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου στην Ιταλία από τον Μπενίτο Μουσολίνι το 1919 χωρίς ακόμα ν΄ αποτελεί δόγμα ή να προσδιορίζει κάποιο συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Μελέτη του φασισμού[Επεξεργασία]
Το κίνημα του φασισμού μελετήθηκε από πολλούς ξένους ερευνητές μεταξύ των οποίων οι πιο γνωστοί είναι ο Ρόμπερτ Πάξτον (Robert Paxton) και ο Εμίλιο Τζεντίλε. Από τους πιο έγκυρους Έλληνες μελετητές του φαινομένου θεωρείται ακόμη ο Νίκος Πουλαντζάς.
Ταυτισμένος με τη νεωτερικότητα του μεσοπολέμου (βλ. Ε.Τζεντίλε "φασισμός και νεωτερικότητα"), από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ο φασισμός είναι στιγματισμένος και πολύ λίγες πολιτικές ομάδες τα τελευταία 60 χρόνια τόλμησαν να ταυτιστούν ανοιχτά μαζί του.
Σε αντίθεση με άλλες ιδεολογίες, ο φασισμός δεν ανέπτυξε ποτέ πλήρες δόγμα ή πολιτική θεωρία και, κυρίως, δεν γράφτηκαν οποιαδήποτε σημαντικά πολιτικά κείμενα από φασιστική σκοπιά μετά το 1945. Έτσι, σχεδόν όλα τα κείμενα πάνω στο θέμα της φασιστικής ιδεολογίας έχουν γραφτεί από μη φασίστες και αντιφασίστες συγγραφείς, και έτσι είναι συχνά δύσκολο να καθορίσει κανείς τη θέση του φασισμού πάνω σε διάφορα σημαντικά θέματα. Η λέξη "φασίστας" χρησιμοποιείται πάντοτε με την μοναδική της, αρνητική σημασία, συχνά ως μια ετικέτα για επίκριση μιας αντίθετης άποψης, υποδηλώνοντας απολυταρχισμό και αντιδημοκρατική αντίληψη, και κυρίως απόψεις και ιδέες που στρέφονται ενάντια στον ανθρωπισμό και την παγκόσμια κοινωνία.
ιδεολογία
Ιδεολογία είναι μια οργανωμένη συλλογή ιδεών. Η λέξη χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Κόμη Antoine Destutt de Tracy στα τέλη του 18ου αιώνα για να ορίσει μια «επιστήμη των ιδεών». Ως ιδεολογία μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι ένα συνολικό όραμα, ένας τρόπος αντιμετώπισης των πραγμάτων (σύγκρινε με κοσμοθεωρία), στην κοινή λογική και σύμφωνα με διάφορες φιλοσοφικές τάσεις (συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών ιδεολογιών), ή ένα σύνολο ιδεών που προτείνει μια κοινωνική τάξη για όλη την κοινωνία. Ο βασικός στόχος μιας ιδεολογίας είναι να φέρει αλλαγή στην κοινωνία μέσω μιας ρυθμιστικής διαδικασίας (πώς θα έπρεπε να είναι ο κόσμος). Οι ιδεολογίες έχουν την τάση να περιλαμβάνουν αφηρημένες έννοιες προς εφαρμογή στον πραγματικό κόσμο και για τον λόγο αυτό συναντώνται πολύ συχνά στο πεδίο της πολιτικής.
Η ιδεολογία στην καθημερινή κοινωνία[επεξεργασία κώδικα]
Σε δημόσιες συζητήσεις κάποιες ιδέες τίθενται πιο συχνά από άλλες. Συχνά, διαφορετικά άτομα σε διαφορετικούς χώρους παρουσιάζουν εντυπωσιακά κοινό τρόπο σκέψης. Για τους κοινωνικούς επιστήμονες, μια εξήγηση για αυτές τις περιπτώσεις ομοφωνίας είναι η ύπαρξη ιδεολογίας.
Κάθε κοινωνία έχει μια ιδεολογία η οποία αποτελεί τη βάση της «κοινής γνώμης» ή της κοινής λογικής, μια βάση που συνήθως παραμένει αόρατη στα περισσότερα μέλη της κοινωνίας. Αυτή η επικρατούσα ιδεολογία θεωρείται «ουδέτερη» και περιλαμβάνει θεωρίες που κατά κανόνα δεν δέχονται αμφισβήτησης. Εν τω μεταξύ, όλες οι άλλες ιδεολογίες που διαφέρουν από την επικρατούσα θεωρούνται ριζοσπαστικές, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο του πραγματικού τους οράματος. Ο φιλόσοφος Μισέλ Φουκώ έγραψε για την έννοια της φαινομενικής ιδεολογικής ουδετερότητας. Η ιδεολογία διαφέρει από τη φιλοσοφία ως προς το εξής: η φιλοσοφία είναι ένας τρόπος να ζήσει τη ζωή του κάποιος, ενώ η ιδεολογία είναι ένας σχεδόν ιδανικός τρόπος ζωής για όλη την κοινωνία. Κάποιοι θεωρούν ότι η ιδεολογία έχει θετικά χαρακτηριστικά, όπως η δύναμη και ο ζήλος, ή αρνητικά στοιχεία, όπως υπερβολική βεβαιότητα και μεγάλη δυσκαμψία.
Οργανώσεις που αγωνίζονται να αποκτήσουν εξουσία προσπαθούν να επηρεάσουν την ιδεολογία μιας κοινωνίας, με στόχο να τη φέρουν πιο κοντά σε αυτό που τη θέλουν να γίνει. Πολιτικές οργανώσεις (συμπεριλαμβανομένων των κυβερνήσεων) και άλλες ομάδες (π.χ. ομάδες λόμπι) προσπαθούν να επηρεάσουν ανθρώπους προωθώντας τις απόψεις τους.
Όταν τα περισσότερα μέλη μιας κοινωνίας σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο για κάποια θέματα, ή και ακόμη ξεχνούν ότι υπάρχουν εναλλακτικές απόψεις στο κατεστημένο, τότε πρόκειται για ηγεμονία, για την οποία έγραψε ο φιλόσοφος Αντόνιο Γκράμσι. Οι σύγχρονοιγλωσσολόγοι μελετούν τον μηχανισμό της εννοιολογικής μεταφοράς, με τον οποίο θεωρούν ότι είναι πιθανό να μεταδίδεται αυτή η «κοινή σκέψη».
Κοινωνία
Με τον όρο κοινωνία εννοείται το σύνολο των ανθρώπων που συμβιώνουν σε κάποιον τόπο ή σε μία ιστορική περίοδο και έχει ευρεία (ανθρωπότητα) ή στενή εφαρμογή (ομάδες ανθρώπων στο χώρο και τον χρόνο) ως έννοια. Σε έναν εναλλακτικό ορισμό ως κοινωνία φέρεται η διαρκής στο χρόνο συνεργατική ομάδα, τα μέλη της οποίας ανέπτυξαν οργανωμένα πρότυπα σχέσεων μέσω της διαρκούς αλληλεπίδρασής τους[1]
Με τον όρο κοινωνία εννοείται το σύνολο των ανθρώπων που συμβιώνουν σε κάποιον τόπο ή σε μία ιστορική περίοδο και έχει ευρεία (ανθρωπότητα) ή στενή εφαρμογή (ομάδες ανθρώπων στο χώρο και τον χρόνο) ως έννοια. Σε έναν εναλλακτικό ορισμό ως κοινωνία φέρεται η διαρκής στο χρόνο συνεργατική ομάδα, τα μέλη της οποίας ανέπτυξαν οργανωμένα πρότυπα σχέσεων μέσω της διαρκούς αλληλεπίδρασής τους[1]
Κοινωνιολογία[Επεξεργασία]
Από την άποψη της κοινωνιολογίας, η κοινωνία αντιπροσωπεύει ένα σύνολο συνειδητών ανθρώπινων σχέσεων που βασίζονται σε κοινέςπολιτισμικές παραστάσεις. Εδώ ο όρος εξετάζεται επιστημονικά υπό τη στενή του έννοια και αναφέρεται στην ύπαρξη πολλών κοινωνιών με κριτήριο τον ιδιαίτερο χρόνο και τον ιδιαίτερο χώρο στον οποίο αυτές οι κοινωνίες εμφανίζονται. Συνεπώς, η έννοια κοινωνία στην ειδική μορφή της συσχετίζεται με ιδιαίτερες δομές που υπόκεινται σε διαρκή μεταβολή. Η μεταβολή μπορεί να είναι γραμμική ή κυκλική. Το μεγαλύτερο τμήμα της συνήθους κοινωνικής ζωής οργανώνεται βάσει κυκλικών εναλλαγών -χρόνος,εβδομάδα, έτος- οι οποίες θεωρούνται αναγκαίες συνθήκες σταθερότητας της κοινωνικής δομής[2]. Σε ό,τι αφορά στη γραμμική μεταβολή, τη διαρκή ευθύγραμμη εξέλιξη της κοινωνίας μέσα στο χρόνο μέ σχέσεις αιτίου αιτιατού, η ιδέα θεμελιώθηκε κυρίως από τους κοινωνικούς εξελικτικιστές Αύγουστο Κομτκαι Χέρμπερτ Σπένσερ και υποδηλώνει ότι η κοινωνική εξέλιξη σε ιδανικές μορφές κοινωνίας είναι αποτέλεσμα της ανθρώπινης επιλογής.
Ο όρος κοινωνία (society) ως έννοια προέρχεται από τη λατινική λέξη Societas, η οποία με τη σειρά της προέρχεται από το ουσιαστικό socius που χρησιμοποιήθηκε για την περιγραφή μιας αλληλεπίδρασης μεταξύ των ανθρώπων που είναι φιλική, ή τουλάχιστον πολιτική. Οι ανθρώπινες κοινωνίες χαρακτηρίζονται από τις σχέσεις (κοινωνικές σχέσεις) μεταξύ ατόμων που μοιράζονται έναν κοινό πολιτισμό· μια δεδομένη κοινωνία μπορεί να περιγραφεί ως το άθροισμα των σχέσεων αυτών μεταξύ των ιδρυτικών μελών της.
Όπως και άλλες ομάδες, μια κοινωνία επιτρέπει στα μέλη της να επιτύχουν ανάγκες ή επιθυμίες που δεν θα μπορούσαν να εκπληρώσουν μόνα τους.Το κοινωνικό γεγονός μπορεί να προσδιοριστεί, να γίνει κατανοητό, ή να διευκρινιστεί μέσα σε μια περίσταση όπου ορισμένα πόροι, στόχοι, απαιτήσεις, ή αποτελέσματα χρειάζονται αλλά δεν μπορούν να επιτευχθούν, να αποκτηθούν, ή να εκπληρωθούν κατά τρόπο μεμονωμένο αλλά, αντίθετα, μπορούν να αποκτηθούν μόνο κατά τρόπο συλλογικό. Η ομαδική εργασία παρέχει τα έγκυρα λειτουργικά μέσα σε ένα άτομο που πρέπει να τα έχει αλλά δεν είναι ικανό να τα αποκτήσει από μόνο του.Με αυτό τον τρόπο οι κοινωνικές ανησυχίες ή τα κοινωνικά ενδιαφέροντα (το αρχικό και προγενέστερο επίτευγμα των σφαιρικών στόχων στο επίπεδο κοινωνίας) και τα ατομικά (προσωπικά)ενδιαφέροντα είναι λογικά διαφορετικά και όχι αμοιβαία - αποκλειστικές απόψεις και φάσεις που εξετάζουν μέσα στο κοινωνικό γεγονός. Τα μέλη πρέπει να εργαστούν για τη σφαιρική επιτυχία της κοινωνίας (με ορισμένους κανόνες), ως μέσο για τη μεμονωμένη επιτυχία τους.
Ευρεύτερα, μια κοινωνία είναι μια οικονομική, κοινωνική, ή βιομηχανική υποδομή, φτιαγμένη από μία ποικίλη συλλογή ατόμων. Τα μέλη μιας κοινωνίας μπορούν να είναι από διαφορετικές εθνικές ομάδες. Μια κοινωνία μπορεί να αποτελείται από μία συγκεκριμένη εθνική ομάδα, όπως οι Σάξονες που ανήκουν σε ένα έθνος, ή μια ευρύτερη πολιτιστική ομάδα, όπως μια δυτική κοινωνία.
Ο όρος κοινωνία στην Ανθρωπολογία
Οι ανθρώπινες κοινωνίες οργανώνονται συνήθως σύμφωνα με τα αρχικά μέσα επιβίωσής τους. Οι κοινωνικοί επιστήμονες έχουν προσδιορίσει τις κοινωνίες με διάφορους όρους. Μερικοί θεωρούν τις βιομηχανικές και μεταβιομηχανικές κοινωνίες ποιοτικά διαφορετικές από τις παραδοσιακές γεωργικές κοινωνίες.
Ο όρος κοινωνία στην Πολιτική
Οι κοινωνίες μπορούν επίσης να οργανωθούν σύμφωνα με την πολιτική δομή τους. Ανάλογα με το αυξανόμενο μέγεθος και την πολυπλοκότητα, υπάρχουν ζώνες, φυλές και κρατικές κοινωνίες. Αυτές οι δομές μπορούν να έχουν τις ποικιλίες βαθμών της πολιτικής δύναμης, ανάλογα με τα πολιτιστικά, γεωγραφικά, και ιστορικά περιβάλλοντα με τα οποία αυτές οι κοινωνίες πρέπει να υποστηρίξουν. Μια κοινωνία που είναι ανίκανη να προσφέρει μια αποτελεσματική απάντηση σε άλλες κοινωνίες που ανταγωνίζεται θα ενταχθεί συνήθως στον πολιτισμό της ανταγωνιστικής κοινωνίας.
Τύποι κοινωνιών
Οι τύποι κοινωνιών είναι κατηγορίες κοινωνικών ομάδων που διαφέρουν σύμφωνα με τις στρατηγικές επιβίωσης, οι τρόποι ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να παρέχουν τις ανάγκες για τους. Αν και οι άνθρωποι έχουν καθιερώσει πολλούς τύπους κοινωνιών καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας, οι ανθρωπολόγοι τείνουν να ταξινομήσουν τις διαφορετικές κοινωνίες σύμφωνα με το βαθμό στον οποίο οι διαφορετικές ομάδες μέσα σε μια κοινωνία έχουν άνιση πρόσβαση στα πλεονεκτήματα όπως οι πόροι, το γόητρο, ή η δύναμη. Ουσιαστικά όλες οι κοινωνίες έχουν αναπτύξει κάποιο βαθμό ανισότητας μεταξύ των ανθρώπων τους μέσω της διαδικασίας της κοινωνικής στρωματοποίησης, του τμήματος των μελών μιας κοινωνίας στα επίπεδα με τον άνισο πλούτο, του γοήτρου, ή της δύναμης. Οι κοινωνιολόγοι τοποθετούν τις κοινωνίες σε τρεις ευρείες κατηγορίες: προβιομηχανικές, βιομηχανικές, και μεταβιομηχανικές
Από την άποψη της κοινωνιολογίας, η κοινωνία αντιπροσωπεύει ένα σύνολο συνειδητών ανθρώπινων σχέσεων που βασίζονται σε κοινέςπολιτισμικές παραστάσεις. Εδώ ο όρος εξετάζεται επιστημονικά υπό τη στενή του έννοια και αναφέρεται στην ύπαρξη πολλών κοινωνιών με κριτήριο τον ιδιαίτερο χρόνο και τον ιδιαίτερο χώρο στον οποίο αυτές οι κοινωνίες εμφανίζονται. Συνεπώς, η έννοια κοινωνία στην ειδική μορφή της συσχετίζεται με ιδιαίτερες δομές που υπόκεινται σε διαρκή μεταβολή. Η μεταβολή μπορεί να είναι γραμμική ή κυκλική. Το μεγαλύτερο τμήμα της συνήθους κοινωνικής ζωής οργανώνεται βάσει κυκλικών εναλλαγών -χρόνος,εβδομάδα, έτος- οι οποίες θεωρούνται αναγκαίες συνθήκες σταθερότητας της κοινωνικής δομής[2]. Σε ό,τι αφορά στη γραμμική μεταβολή, τη διαρκή ευθύγραμμη εξέλιξη της κοινωνίας μέσα στο χρόνο μέ σχέσεις αιτίου αιτιατού, η ιδέα θεμελιώθηκε κυρίως από τους κοινωνικούς εξελικτικιστές Αύγουστο Κομτκαι Χέρμπερτ Σπένσερ και υποδηλώνει ότι η κοινωνική εξέλιξη σε ιδανικές μορφές κοινωνίας είναι αποτέλεσμα της ανθρώπινης επιλογής.
Ο όρος κοινωνία (society) ως έννοια προέρχεται από τη λατινική λέξη Societas, η οποία με τη σειρά της προέρχεται από το ουσιαστικό socius που χρησιμοποιήθηκε για την περιγραφή μιας αλληλεπίδρασης μεταξύ των ανθρώπων που είναι φιλική, ή τουλάχιστον πολιτική. Οι ανθρώπινες κοινωνίες χαρακτηρίζονται από τις σχέσεις (κοινωνικές σχέσεις) μεταξύ ατόμων που μοιράζονται έναν κοινό πολιτισμό· μια δεδομένη κοινωνία μπορεί να περιγραφεί ως το άθροισμα των σχέσεων αυτών μεταξύ των ιδρυτικών μελών της.
Όπως και άλλες ομάδες, μια κοινωνία επιτρέπει στα μέλη της να επιτύχουν ανάγκες ή επιθυμίες που δεν θα μπορούσαν να εκπληρώσουν μόνα τους.Το κοινωνικό γεγονός μπορεί να προσδιοριστεί, να γίνει κατανοητό, ή να διευκρινιστεί μέσα σε μια περίσταση όπου ορισμένα πόροι, στόχοι, απαιτήσεις, ή αποτελέσματα χρειάζονται αλλά δεν μπορούν να επιτευχθούν, να αποκτηθούν, ή να εκπληρωθούν κατά τρόπο μεμονωμένο αλλά, αντίθετα, μπορούν να αποκτηθούν μόνο κατά τρόπο συλλογικό. Η ομαδική εργασία παρέχει τα έγκυρα λειτουργικά μέσα σε ένα άτομο που πρέπει να τα έχει αλλά δεν είναι ικανό να τα αποκτήσει από μόνο του.Με αυτό τον τρόπο οι κοινωνικές ανησυχίες ή τα κοινωνικά ενδιαφέροντα (το αρχικό και προγενέστερο επίτευγμα των σφαιρικών στόχων στο επίπεδο κοινωνίας) και τα ατομικά (προσωπικά)ενδιαφέροντα είναι λογικά διαφορετικά και όχι αμοιβαία - αποκλειστικές απόψεις και φάσεις που εξετάζουν μέσα στο κοινωνικό γεγονός. Τα μέλη πρέπει να εργαστούν για τη σφαιρική επιτυχία της κοινωνίας (με ορισμένους κανόνες), ως μέσο για τη μεμονωμένη επιτυχία τους.
Ευρεύτερα, μια κοινωνία είναι μια οικονομική, κοινωνική, ή βιομηχανική υποδομή, φτιαγμένη από μία ποικίλη συλλογή ατόμων. Τα μέλη μιας κοινωνίας μπορούν να είναι από διαφορετικές εθνικές ομάδες. Μια κοινωνία μπορεί να αποτελείται από μία συγκεκριμένη εθνική ομάδα, όπως οι Σάξονες που ανήκουν σε ένα έθνος, ή μια ευρύτερη πολιτιστική ομάδα, όπως μια δυτική κοινωνία.
Ο όρος κοινωνία στην Ανθρωπολογία
Οι ανθρώπινες κοινωνίες οργανώνονται συνήθως σύμφωνα με τα αρχικά μέσα επιβίωσής τους. Οι κοινωνικοί επιστήμονες έχουν προσδιορίσει τις κοινωνίες με διάφορους όρους. Μερικοί θεωρούν τις βιομηχανικές και μεταβιομηχανικές κοινωνίες ποιοτικά διαφορετικές από τις παραδοσιακές γεωργικές κοινωνίες.
Ο όρος κοινωνία στην Πολιτική
Οι κοινωνίες μπορούν επίσης να οργανωθούν σύμφωνα με την πολιτική δομή τους. Ανάλογα με το αυξανόμενο μέγεθος και την πολυπλοκότητα, υπάρχουν ζώνες, φυλές και κρατικές κοινωνίες. Αυτές οι δομές μπορούν να έχουν τις ποικιλίες βαθμών της πολιτικής δύναμης, ανάλογα με τα πολιτιστικά, γεωγραφικά, και ιστορικά περιβάλλοντα με τα οποία αυτές οι κοινωνίες πρέπει να υποστηρίξουν. Μια κοινωνία που είναι ανίκανη να προσφέρει μια αποτελεσματική απάντηση σε άλλες κοινωνίες που ανταγωνίζεται θα ενταχθεί συνήθως στον πολιτισμό της ανταγωνιστικής κοινωνίας.
Τύποι κοινωνιών
Οι τύποι κοινωνιών είναι κατηγορίες κοινωνικών ομάδων που διαφέρουν σύμφωνα με τις στρατηγικές επιβίωσης, οι τρόποι ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να παρέχουν τις ανάγκες για τους. Αν και οι άνθρωποι έχουν καθιερώσει πολλούς τύπους κοινωνιών καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας, οι ανθρωπολόγοι τείνουν να ταξινομήσουν τις διαφορετικές κοινωνίες σύμφωνα με το βαθμό στον οποίο οι διαφορετικές ομάδες μέσα σε μια κοινωνία έχουν άνιση πρόσβαση στα πλεονεκτήματα όπως οι πόροι, το γόητρο, ή η δύναμη. Ουσιαστικά όλες οι κοινωνίες έχουν αναπτύξει κάποιο βαθμό ανισότητας μεταξύ των ανθρώπων τους μέσω της διαδικασίας της κοινωνικής στρωματοποίησης, του τμήματος των μελών μιας κοινωνίας στα επίπεδα με τον άνισο πλούτο, του γοήτρου, ή της δύναμης. Οι κοινωνιολόγοι τοποθετούν τις κοινωνίες σε τρεις ευρείες κατηγορίες: προβιομηχανικές, βιομηχανικές, και μεταβιομηχανικές
Πηγές
Ρόμπερτ Παξτον, Η ανατομία του Φασισμού
- Εμίλιο Τζεντίλε, Φασισμός, ιστορία και ερμηνεία
- GEORGI DIMITROV, "ΦΑΣΙΣΜΟΣ"
- Εμίλιο Τζεντίλε, Φασισμός, ιστορία και ερμηνεία
- GEORGI DIMITROV, "ΦΑΣΙΣΜΟΣ"
Κομμουνιστικό κόμμα
Ένα πολιτικό κόμμα χαρακτηρίζεται ως κομμουνιστικό όταν πρεσβεύει την εφαρμογή των κοινωνικών αρχών του κομμουνισμού, που μπορούν να κωδικοποιηθούν στην πάλη για την ανατροπή της ταξικής/εκμεταλλευτικής καπιταλιστικής κοινωνίας και την οικοδόμηση μιας κοινωνίας χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, κοινωνικές τάξεις και κράτος, της κομμουνιστικής κοινωνίας. Το όνομα προέρχεται από τοΚομμουνιστικό Μανιφέστο του 1848 γραμμένο από τον Καρλ Μαρξ και τον Φρίντριχ Ένγκελς.
Ιστορική αναδρομή[Επεξεργασία]
Οι αγώνες της εργατικής τάξης και των υπόλοιπων καταπιεσμένων κοινωνικών στρωμάτων ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα για την βελτίωση και την αλλαγή των άσχημων συνθηκών διαβίωσης, οδήγησαν στη συγκρότηση εργατικών συνδικάτων και κομμάτων με τα οποία η εργατική τάξη μπόρεσε να διεξάγει αυτούς τους αγώνες, με οργανωμένο και συλλογικό τρόπο.
Εντός του εργατικού κινήματος και ήδη από τη γέννησή του σχεδόν, διαμορφώθηκαν δύο βασικά ιδεολογικοπολιτικά ρεύματα: Το μαρξιστικό που ονομάζονταν τότε σοσιαλδημοκρατικό και το αναρχοσυνδικαλιστικό.
Αναρχοκομμουνισμός της Αριστεράς
Ο αναρχοκομμουνισμός είναι ένας πολιτικός χώρος ο οποίος υποστηρίζει την κατάργηση του κράτους, της ιδιωτικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής (γαίες,εργοστάσια, μεγάλες επιχειρήσεις) και τουκαπιταλισμού, με σκοπό την αντικατάστασή τους από ένα κομμουνιστικό σύστημα συλλογικής ιδιοκτησίας και διαχείρισης των μέσων παραγωγής, στηριγμένο σε ένα δίκτυο εθελοντικών συναιτερισμών μεταξύ ισότιμων παραγωγών και πολιτών, το οποίο θα λειτουργεί στη βάση της άμεσης δημοκρατίας.
Ο αναρχοκομμουνισμός τοποθετείται στο ευρύτερο πλαίσιο του ελευθεριακού σοσιαλισμού και έχει τις ρίζες του στοναναρχοκολεκτιβισμό του Μιχαήλ Μπακούνιν της Πρώτης Διεθνούς. Ο Πιοτρ Κροπότκιν (1842-1921) υποστήριξε ότι η πραγματική καταγωγή του αναρχισμού ήταν «η δημιουργική, εποικοδομητική δράση των μαζών». Τόνισε χαρακτηριστικά πως «ο αναρχισμός έλκει την καταγωγή του από το λαό και θα διατηρήσει τη ζωτικότητα και τη δημιουργική του δύναμη αρκετά μόνο εάν παραμείνει κίνημα του λαού».
Δύο ζητήματα που δίχασαν ιστορικά τους αναρχοκομμουνιστές ήταν το αν οι διαχειριστικές αποφάσεις στις κομμούνες θα λαμβάνονται πλειοψηφικά ή συναινετικά, και το αν οι αναρχικοί πρέπει να ενσωματωθούν σε μία ενιαία οργάνωση με κοινή γραμμή και τακτικές (πλατφορμισμός), ή οι επιμέρους τοπικές αναρχικές ομάδες να διατηρήσουν πλήρη αυτονομία. Ο πλατφορμισμός διαμορφώθηκε αρχικά κατά τον Μεσοπόλεμο, στο πλαίσιο μίας προσπάθειας αντιμετώπισης των αιτιών που οδήγησαν στην ήττα του αναρχισμού κατά τηνΟκτωβριανή Επανάσταση. Η αντιοργανωτική πτέρυγα του αναρχοκομμουνισμού έχει επηρεάσει πολύ σημαντικά τον σύγχρονο αναρχισμό μετά τη δεκαετία του 1950, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμα και πλατφορμιστικές οργανώσεις.
Ο αναρχοκομμουνισμός είναι ένας πολιτικός χώρος ο οποίος υποστηρίζει την κατάργηση του κράτους, της ιδιωτικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής (γαίες,εργοστάσια, μεγάλες επιχειρήσεις) και τουκαπιταλισμού, με σκοπό την αντικατάστασή τους από ένα κομμουνιστικό σύστημα συλλογικής ιδιοκτησίας και διαχείρισης των μέσων παραγωγής, στηριγμένο σε ένα δίκτυο εθελοντικών συναιτερισμών μεταξύ ισότιμων παραγωγών και πολιτών, το οποίο θα λειτουργεί στη βάση της άμεσης δημοκρατίας.
Ο αναρχοκομμουνισμός τοποθετείται στο ευρύτερο πλαίσιο του ελευθεριακού σοσιαλισμού και έχει τις ρίζες του στοναναρχοκολεκτιβισμό του Μιχαήλ Μπακούνιν της Πρώτης Διεθνούς. Ο Πιοτρ Κροπότκιν (1842-1921) υποστήριξε ότι η πραγματική καταγωγή του αναρχισμού ήταν «η δημιουργική, εποικοδομητική δράση των μαζών». Τόνισε χαρακτηριστικά πως «ο αναρχισμός έλκει την καταγωγή του από το λαό και θα διατηρήσει τη ζωτικότητα και τη δημιουργική του δύναμη αρκετά μόνο εάν παραμείνει κίνημα του λαού».
Δύο ζητήματα που δίχασαν ιστορικά τους αναρχοκομμουνιστές ήταν το αν οι διαχειριστικές αποφάσεις στις κομμούνες θα λαμβάνονται πλειοψηφικά ή συναινετικά, και το αν οι αναρχικοί πρέπει να ενσωματωθούν σε μία ενιαία οργάνωση με κοινή γραμμή και τακτικές (πλατφορμισμός), ή οι επιμέρους τοπικές αναρχικές ομάδες να διατηρήσουν πλήρη αυτονομία. Ο πλατφορμισμός διαμορφώθηκε αρχικά κατά τον Μεσοπόλεμο, στο πλαίσιο μίας προσπάθειας αντιμετώπισης των αιτιών που οδήγησαν στην ήττα του αναρχισμού κατά τηνΟκτωβριανή Επανάσταση. Η αντιοργανωτική πτέρυγα του αναρχοκομμουνισμού έχει επηρεάσει πολύ σημαντικά τον σύγχρονο αναρχισμό μετά τη δεκαετία του 1950, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμα και πλατφορμιστικές οργανώσεις.
Χαρακτηριστικά[επεξεργασία κώδικα]
Ο Πιοτρ Κροπότκιν στο έργο του Η κατάκτηση του ψωμιού, στο τρίτο κεφάλαιο («Αναρχοκομμουνισμός») ξεκινάει λέγοντας:
«Κάθε κοινωνία που έχει καταργήσει την ιδιωτική ιδιοκτησία θα αναγκαστεί, υποστηρίζουμε, να οργανωθεί στις γραμμές της Κομμουνιστικής Αναρχίας. Η Αναρχία οδηγεί στον Κομμουνισμό, και ο Κομμουνισμός στην Αναρχία, που είναι και οι δυο τους όμοια εκφράσεις της κυρίαρχης τάσης στις σύγχρονες κοινωνίες, της αναζήτησης της ισότητας.»
Οι αναρχοκομμουνιστές δίνουν μεγάλη έμφαση στη δύναμη της λαϊκής μάζας. Θεωρούν τις μάζες οργανικές οντότητες, στις οποίες κυρίαρχο στοιχείο είναι η αλληλοβοήθεια, η αλληλεγγύη και η αμοιβαιότητα. Ο Κροπότκιν τόνισε :
«Οι κομμουνιστικές οργανώσεις δεν μπορεί να αφεθούν να δημιουργηθούν από νομοθετικά σώματα που ονομάζονται κοινοβούλια, δημοτικά ή κοινοτικά συμβούλια. Πρέπει να είναι δουλειά όλων, μια φυσική ανάπτυξη, ένα παράγωγο της επικοδομητικής μεγαλοφυΐας των μαζών.»
Οι αναρχοκομμουνιστές, σε αντίθεση με τους αναρχοσυνδικαλιστές, αποδέχονται την ύπαρξη ταξικής πάλης και εκτός των χώρων εργασίας. Ακόμα δεν πρέπει να συγχέονται με τους ελευθεριακούς μαρξιστές (π.χ. τους συμβουλιακούς κομμουνιστές), οι οποίοι επίσης εντάσσονται στον ευρύτερο χώρο του ελευθεριακού σοσιαλισμού.
Ο Πιοτρ Κροπότκιν στο έργο του Η κατάκτηση του ψωμιού, στο τρίτο κεφάλαιο («Αναρχοκομμουνισμός») ξεκινάει λέγοντας:
«Κάθε κοινωνία που έχει καταργήσει την ιδιωτική ιδιοκτησία θα αναγκαστεί, υποστηρίζουμε, να οργανωθεί στις γραμμές της Κομμουνιστικής Αναρχίας. Η Αναρχία οδηγεί στον Κομμουνισμό, και ο Κομμουνισμός στην Αναρχία, που είναι και οι δυο τους όμοια εκφράσεις της κυρίαρχης τάσης στις σύγχρονες κοινωνίες, της αναζήτησης της ισότητας.»
Οι αναρχοκομμουνιστές δίνουν μεγάλη έμφαση στη δύναμη της λαϊκής μάζας. Θεωρούν τις μάζες οργανικές οντότητες, στις οποίες κυρίαρχο στοιχείο είναι η αλληλοβοήθεια, η αλληλεγγύη και η αμοιβαιότητα. Ο Κροπότκιν τόνισε :
«Οι κομμουνιστικές οργανώσεις δεν μπορεί να αφεθούν να δημιουργηθούν από νομοθετικά σώματα που ονομάζονται κοινοβούλια, δημοτικά ή κοινοτικά συμβούλια. Πρέπει να είναι δουλειά όλων, μια φυσική ανάπτυξη, ένα παράγωγο της επικοδομητικής μεγαλοφυΐας των μαζών.»
Οι αναρχοκομμουνιστές, σε αντίθεση με τους αναρχοσυνδικαλιστές, αποδέχονται την ύπαρξη ταξικής πάλης και εκτός των χώρων εργασίας. Ακόμα δεν πρέπει να συγχέονται με τους ελευθεριακούς μαρξιστές (π.χ. τους συμβουλιακούς κομμουνιστές), οι οποίοι επίσης εντάσσονται στον ευρύτερο χώρο του ελευθεριακού σοσιαλισμού.
Πολιτική οργάνωση[επεξεργασία κώδικα]
Ο αναρχοκομμουνισμός υποστηρίζει τη δομή της κομμούνας ως μορφή κοινωνικής οργάνωσης. Σύμφωνα με τους αναρχοκομμουνιστές η κομμούνα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ομοσπονδοποίηση μη σταθερών ελεύθερων συνδέσμων, συμβουλίων, και εθελοντικών ομάδων που προωθούν την αλληλοβοήθεια και την αυτοοργάνωση. Σύμφωνα με αυτούς η κομμούνα είναι το πλέον κατάλληλο και αποδεκτό σύστημα λαϊκής αυτοκυβέρνησης, που προωθεί σε μεγάλο βαθμό την άμεση δημοκρατία στη λήψη κοινοτικών αποφάσεων και υπόσχεται ένα μεγάλο ποσοστό λαϊκής συμμετοχής και πολιτικής ισότητας. Όσον αφορά τα εργοστάσια, σε αυτά θα πρέπει να αναπτύσσονται εργατικά συμβούλια ανάμεσα στις εθελοντικές ομάδες που διαχειρίζονται τα μέσα παραγωγής. Από αυτή τη σκοπιά ο αναρχοκομμουνισμός μοιάζει με την εργατική αυτοδιαχείριση που προωθούν οι συμβουλιακοί κομμουνιστές.
Ο αναρχοκομμουνισμός υποστηρίζει τη δομή της κομμούνας ως μορφή κοινωνικής οργάνωσης. Σύμφωνα με τους αναρχοκομμουνιστές η κομμούνα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ομοσπονδοποίηση μη σταθερών ελεύθερων συνδέσμων, συμβουλίων, και εθελοντικών ομάδων που προωθούν την αλληλοβοήθεια και την αυτοοργάνωση. Σύμφωνα με αυτούς η κομμούνα είναι το πλέον κατάλληλο και αποδεκτό σύστημα λαϊκής αυτοκυβέρνησης, που προωθεί σε μεγάλο βαθμό την άμεση δημοκρατία στη λήψη κοινοτικών αποφάσεων και υπόσχεται ένα μεγάλο ποσοστό λαϊκής συμμετοχής και πολιτικής ισότητας. Όσον αφορά τα εργοστάσια, σε αυτά θα πρέπει να αναπτύσσονται εργατικά συμβούλια ανάμεσα στις εθελοντικές ομάδες που διαχειρίζονται τα μέσα παραγωγής. Από αυτή τη σκοπιά ο αναρχοκομμουνισμός μοιάζει με την εργατική αυτοδιαχείριση που προωθούν οι συμβουλιακοί κομμουνιστές.
Οικονομική οργάνωση[επεξεργασία κώδικα]
Σε αντίθεση με το κολεκτιβιστικό σύστημα που προτάσσει ο αναρχοκολεκτιβιστής Μιχαήλ Μπακούνιν οι αναρχοκομμουνιστές, δεν πιστεύουν σε ένα αμετάβλητο και στατικό οικονομικό σύστημα. Έτσι απορρίπτουν τον μηχανισμό της αγοράς, το χρήμα και κάθε είδους εξαγορά της εργατικής δύναμης ή μισθολογικό σύστημα. Ο Πιοτρ Κροπότκιν χαρακτηριστικά αναφέρει:
«Κατά τη γνώμη μας οι κολεκτιβιστές υποπίπτουν σε ένα διπλό σφάλμα στα σχέδιά τους για την αναδόμηση της κοινωνίας. Ενώ κάνουν λόγο για την κατάργηση του καπιταλιστικού συστήματος σκοπεύουν απ την άλλη να διατηρήσουν δύο θεσμούς που αποτελούν καθεαυτή τη βάση του συστήματος αυτού και οι οποίοι είναι η Κυβέρνηση Αντιπροσώπων και το Μισθολογικό Σύστημα.» («Η κατάκτηση του ψωμιού», Το μισθολογικό σύστημα του Κολεκτιβισμού).
Σύμφωνα με τον Πιοτρ Κροπότκιν το οικονομικό σύστημα θα πρέπει να βασίζεται στην αρχή: «Από τον καθένα σύμφωνα με τις ικανότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του». Σύμφωνα με τη φράση αυτή καθετί θα πρέπει να παράγεται, να διανέμεται και να ανταλλάσσεται ελεύθερα, με βάση τις παρούσες ανάγκες του καθενός και της κοινωνίας.
Σε αντίθεση με το κολεκτιβιστικό σύστημα που προτάσσει ο αναρχοκολεκτιβιστής Μιχαήλ Μπακούνιν οι αναρχοκομμουνιστές, δεν πιστεύουν σε ένα αμετάβλητο και στατικό οικονομικό σύστημα. Έτσι απορρίπτουν τον μηχανισμό της αγοράς, το χρήμα και κάθε είδους εξαγορά της εργατικής δύναμης ή μισθολογικό σύστημα. Ο Πιοτρ Κροπότκιν χαρακτηριστικά αναφέρει:
«Κατά τη γνώμη μας οι κολεκτιβιστές υποπίπτουν σε ένα διπλό σφάλμα στα σχέδιά τους για την αναδόμηση της κοινωνίας. Ενώ κάνουν λόγο για την κατάργηση του καπιταλιστικού συστήματος σκοπεύουν απ την άλλη να διατηρήσουν δύο θεσμούς που αποτελούν καθεαυτή τη βάση του συστήματος αυτού και οι οποίοι είναι η Κυβέρνηση Αντιπροσώπων και το Μισθολογικό Σύστημα.» («Η κατάκτηση του ψωμιού», Το μισθολογικό σύστημα του Κολεκτιβισμού).
Σύμφωνα με τον Πιοτρ Κροπότκιν το οικονομικό σύστημα θα πρέπει να βασίζεται στην αρχή: «Από τον καθένα σύμφωνα με τις ικανότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του». Σύμφωνα με τη φράση αυτή καθετί θα πρέπει να παράγεται, να διανέμεται και να ανταλλάσσεται ελεύθερα, με βάση τις παρούσες ανάγκες του καθενός και της κοινωνίας.
Comments
Post a Comment